“Halk kendi geleceğini, temel haklarını ve rejim tasarrufunu tek bir oy anına teslim edemez”, YENİ ANAYASA cümlesi dahi yanlış iken, anayasamızda Değiştirilemez Maddeler (Madde 1, 2, 3 ve bunları koruyan Madde 4) ile somutlaşmıştır.
Bir anlık siyasi rüzgâr, kriz veya popülizm dalgasıyla halkın veya meclisin kendi temelini yok etmesini engellemek için anayasa şu sınırı çizer:
- Cumhuriyet rejimi,
- İlkelere bağlı Demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti ilkesi,
- İnsan haklarına saygı,
- Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü…
Bu değerler, meclisin %100’ü veya bir referandumda halkın %100’ü “evet” dese bile hukuken değiştirilemez. Yani Anayasa diyor ki: Temsilciler de sandığa giden halkın o anki iradesi de devletin varlık sebebini ve temel insan haklarını oylama konusu yapamaz. Bu, halkın idrak iradesini geçici bir hevese kurban etmesini önleyen en büyük anayasal sigortadır.
Referandumun Hukuki Sınırları (Madde 175)
Referandum (halkoylaması) her şeyi yapmaya muktedir, sınırsız bir güç değildir.
Anayasa’nın 175. maddesi, anayasa değişikliklerinin nasıl yapılacağını ve referanduma nasıl gidileceğini düzenler. Ancak bu madde:
- Sıfırdan bir rejim kurma veya anayasa yapma yetkisi vermez.
- Referandumdan çıkacak sonucun, anayasanın temel felsefesini (ilk 3 mad. Ve onu koruyan diğer maddeleri) ihlal etmesine izin vermez.
Eğer bir referandum sadece çoğunluğun parmak hesabına dayanıp, kesimlerinin temel haklarını veya devletin ilkelere bağlı demokratik yapısını ortadan kaldırmayı hedeflerse, bu durum önce Anayasa Mahkemesi‘nin denetimine tabi olur, en son halkın “meşru müdafaa” ilkesine hak doğurur.
Türkiye Anayasası, çoğunluğun bir referandum sandığında her istediğini yapabileceği sınırsız bir demokrasi modeli kurmamıştır. Anayasal demokrasi dediğimiz sistem, bir neslin (veya meclisin) atacağı tek bir adımla gelecek nesillerin haklarını ve rejimin varlığını tehlikeye atmasını engelleyecek katı kurallarla örülüdür.
AYM mevcut anayasa düzeninin hakemidir; ancak yeni bir anayasa yapılıp yapılamayacağının veya rejim tasarımının sahibi ve Anayasanın gerçek garantisi, toplumun o anayasayı benimsemesi ve halkın iradesidir. Eğer bir iktidar mevcut kuralları hiçe sayarak veya hileli yollarla sistemi değiştirmeye çalışıyorsa, bunu durduracak asli güç yargısal bir karardan öte; toplumsal uzlaşı, “meşru direnme” ve halkın idrak iradesidir.
Yorumlar kapalı.