Ömer Kalaycı perspektifiyle, Ursula von der Leyen’in “Tamamlanmış Avrupa” çıkışını ve bu söylemin arkasındaki derin Avrupa stratejisini konuştuk.
Tarihsel süreçte Türkiye’yi kapıda bekleterek bir terbiye aracı olarak kullanılan adaylık süreci, bugün rollerin değiştiği bir sahneye evrilmiştir. AB’nin lokomotif güçleri olan Almanya ve Fransa’nın temsil ettiği “stratejik kale Avrupa” vizyonu, Rusya’nın askeri ve enerji tehdidi ve Çin’in ekonomik hegemonyası arasında sıkışmış durumdadır. Bu sıkışmışlıkta Türkiye; sadece NATO’nun en güçlü kanat ülkesi değil, aynı zamanda Avrupa’nın enerji musluklarını elinde tutan, Orta Koridor ile küresel ticaret yollarını kontrol eden ve nitelikli insan kaynağıyla Avrupa sanayisini ayakta tutabilecek yegane aktördür. Türkiye’nin elindeki bu “stratejik kozlar”, Ankara’yı masada talep eden değil, şartları belirleyen taraf konumuna yükseltmiştir. Brüksel her ne kadar siyasi söyleminde Türkiye’yi bir “tehdit odağı” gibi göstermeye çalışsa da, arka planda Türk savunma sanayisinin Avrupa güvenliği için nasıl bir “emniyet supabı” olduğunu ve Türk enerji koridorunun Rus gazına tek gerçek alternatif olduğunu bilmektedir.
Kalaycı, karşımıza çıkan tablonun bir “ortaklıktan” ziyade, Avrupa’nın kendi bekası için Türkiye’ye olan jeopolitik mahkûmiyeti olduğunu dile getirdi. Ursula Von der Leyen’in Türkiye’yi Rusya ve Çin ile aynı “tehdit ve istikrarsızlık” parantezine yerleştirme eğilimi, aslında Avrupa’nın kendi stratejik körlüğünün ve Türkiye’nin yükselen otonom gücüne duyulan gizli korkunun bir tezahürü olarak tanımlayan Kalaycı; “Ancak tarihin ve coğrafyanın gerçekleri, Brüksel’in bu dışlayıcı retoriği ile taban tabana zıt bir yöne evrilmektedir” demektedir.
Türkiye AB ilişkileri üzerine kitap ve makaleleri olan ve bu alanda çalışan Ömer Kalaycı, gelinen noktayı şu sözlerle açıklamaktadır: Gelinen noktada Türkiye-AB ilişkileri dengeli bir “karşılıklı muhtaçlık” zemininden sapmış; Avrupa’nın, hem ekonomik çöküşten kurtulmak hem de askeri-enerji güvenliğini sağlamak adına Türkiye’ye mecbur kaldığı bir “zorunluluk” ilişkisine dönüşmüştür.
Ekonomik ve jeopolitik bağlamda, Türkiye’nin çok boyutlu dış politikası ve “eksen bağımsızlığı”, Avrupa için bir tehdit değil, aslında Avrupa’nın stratejik felç halinden çıkışı için bir fırsattır. Ancak Avrupa’daki yerleşik elitler, Türkiye’nin bu artan özgül ağırlığını kendi hegemonik alanlarına bir meydan okuma olarak algılamaktadır. Von der Leyen’in “Tamamlanmış Avrupa” hedefi, Türkiye dışarıda bırakılarak değil, ancak Türkiye’nin rızası ve iş birliği ile mümkün olabilecek bir hayaldir. Zira Türkiye’siz bir Avrupa, Rusya karşısında askeri olarak zayıf, Çin karşısında lojistik olarak kopuk ve enerji arzında tamamen dışa bağımlı kalmaya mahkûmdur. Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik dalgalanmalar sorun teşkil etse de, Avrupa’nın yapısal enerji açlığı ve demografik çöküşü kalıcı bir varoluşsal krize evrilmektedir.
Dikkat edilmesi gereken; Türkiye-AB ilişkilerinin geleceğini belirleyen ana unsur artık Brüksel’in lütfettiği fasıllar veya vize tavizleri değil; Avrupa’nın, Türkiye’nin jeopolitik gücüne olan mutlak zorunluluğudur. Ömer Kalaycı’nın bu yeni analizinde vurguladığı üzere, Ankara artık “Avrupa’nın bir parçası olma” arzusundan ziyade, “Avrupa’nın hayatta kalma garantörü” olma konumundadır. Bu güç kayması, ilişkilerin geleceğinde Türkiye’nin elini hiç olmadığı kadar güçlendirmiştir.
Avrupa, Türkiye’yi Rusya ve Çin ile aynı kefeye koyma hatasından dönmediği sürece, aslında kendi “tamamlanmışlık” idealini baltalayarak jeopolitik bir yalnızlığa sürüklenecektir.
Yeni dönemde asıl soru Türkiye’nin Avrupa’ya nasıl uyum sağlayacağı değil, Avrupa’nın Türkiye’nin bölgesel liderliğine ve vazgeçilmezliğine nasıl uyum sağlayacağıdır.
Yorumlar kapalı.